Miasto to nie tylko zabudowa i ulice – to także przestrzenie publiczne, które mają kluczowy wpływ na jakość życia w mieście. Plany miejscowe, programy rewitalizacji, polityki miejskie i tematyczne opracowania to narzędzia, dzięki którym można takie miejsca tworzyć i dostosowywać do potrzeb mieszkańców.
Do głównych zadań Biura Rozwoju Gdańska należy sporządzanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i planu ogólnego oraz przygotowanie i koordynowanie Gminnego Programu Rewitalizacji. Obok tych dokumentów, istotną rolę w polityce przestrzennej miasta odgrywają opracowania tematyczne, wizje i polityki miejskie, które pozwalają w bardziej elastyczny i kompleksowy sposób realizować strategiczne cele, ale też odpowiadać na oczekiwania mieszkańców. To podejście wpisuje się w nowoczesne nurty urbanistyki, które koncentrują się na partycypacji społecznej, zrównoważonym rozwoju oraz tworzeniu przestrzeni przyjaznych człowiekowi – zgodnie z ideą miasta dostępnego i funkcjonalnego. Obecnie planowanie przestrzenne nie ogranicza się już tylko do określenia przeznaczeń terenów i lokalizacji infrastruktury, lecz kładzie nacisk na jakość życia, dostępność usług i zieleni oraz budowanie więzi społecznych – stąd też potrzeba powstawania dodatkowych opracowań i analiz.
W ostatnich latach w BRG powstały: Gdańska Polityka Zieleni i Gdańska Polityka Wodna, Wizja zagospodarowania otoczenia przystanków Pomorskiej Kolei Metropolitalnej Południe oraz opracowanie dotyczące kształtowania przestrzeni bliskich mieszkańcom – Gdańskie Przestrzenie Lokalne.
Czym jest GPL?
Gdańskie Przestrzenie Lokalne (GPL) to projekt skupiający się na poprawie funkcjonowania i estetyki miejsc ważnych dla lokalnych społeczności. Jego ideą jest wskazanie sieci przestrzeni lokalnych w każdej dzielnicy Gdańska oraz wzmocnienie wzajemnych powiązań między nimi. We współpracy z lokalną społecznością opracowywane są wytyczne do ich zagospodarowania, tak aby tworzyć miejsca przyjazne, dostępne i wielofunkcyjne. Tego rodzaju działania mają sprzyjać budowaniu więzi sąsiedzkich, aktywnemu spędzaniu czasu, a także wspierać poprawę jakości życia i realizację idei miasta bliskich odległości – miasta, w którym podstawowe usługi, praca, szkoła czy tereny rekreacyjne znajdują się w promieniu 15-minutowego spaceru lub przejażdżki rowerem.
Opracowanie składa się z trzech etapów i jest realizowane od 2016 roku. Pierwszy etap projektu skupia się na obszarach objętych Gminnym Programem Rewitalizacji; drugi dotyczy obszarów zdegradowanych; trzeci natomiast obejmuje pozostałe lokalizacje wskazane w sieci przestrzeni lokalnych. Lista lokalizacji z ostatniego etapu ma charakter otwarty i jest uzupełniana wraz z rozwojem miasta i zgodnie z potrzebami jego mieszkańców.
Wszystkie informacje w jednym miejscu
W celu ułatwienia dotarcia do tworzonych materiałów, BRG udostępniło na stronie internetowej całą zakładkę poświęconą wyłącznie tej tematyce. Każda zainteresowana osoba może tam znaleźć wszystkie dokumenty i informacje z podziałem na poszczególne etapy oraz dokładnie sprawdzić, czy w najbliższym otoczeniu znajduje się miejsce objęte opracowaniem. Służą temu przejrzyste broszury, katalog kart, interaktywna mapa projektu ze wszystkimi lokalizacjami oraz treści edukacyjne w różnej formie.
GPL w praktyce
Rozwój i popularyzacja projektu oraz wprowadzenie zmian na stronie ułatwiło odbiorcom dotarcie do opracowań – to ważne w kontekście ich wykorzystania w praktyce. Wypracowane rekomendacje są gotowym materiałem przydatnym np. na etapie składania wniosków do Budżetu Obywatelskiego. Z propozycji zagospodarowania mogą korzystać mieszkańcy, jednostki miejskie, rady dzielnic czy spółdzielnie i wspólnoty.
– Utrzymujemy kontakt z przedstawicielami rad dzielnic, dzięki czemu lokalne społeczności mają stały dostęp do wiedzy, gdzie i w jaki sposób mogą wykorzystać karty GPL – mówi Anna Fikus-Wójcik, kierowniczka Zespołu Przestrzeni Publicznych i Krajobrazu w Biurze Rozwoju Gdańska. – Współpracę z nami podejmują także mieszańcy potrzebujący wsparcia we wskazaniu odpowiedniego terenu w danej dzielnicy lub tacy, którzy już zainicjowali jakieś działania i chcą je kontynuować w oparciu o wytyczne z kart – dodaje.
Dane dotyczące wykorzystania opracowania GPL w Budżecie Obywatelskim
Intencją kart opracowanych w ramach Gdańskich Przestrzeni Lokalnych jest wsparcie jednostek miejskich w przygotowaniu wytycznych do przetargów i projektów na realizację tego typu inwestycji. Warto dodać, że materiał jest każdorazowo konsultowany z jednostkami miejskimi (zgodnie z ich kompetencjami) oraz przede wszystkim z radami dzielnic, które mogą go zaakceptować w formie uchwały lub pozytywnej opinii zarządu.
Rady dzielnic – choć zdają sobie sprawę, że samo opracowanie rekomendacji nie jest równe stworzeniu nowej przestrzeni – postulują, by takie karty powstawały. Chętnie angażują się w konsultacje, w trakcie których wspólnie z projektantami dyskutują o rozwiązaniach możliwych do zaproponowania na danym terenie. Zestawienie perspektywy mieszkańców z oceną uwarunkowań pozwala na przygotowanie propozycji odpowiadających realnym potrzebom lokalnej społeczności. Przykładami zrealizowanych i funkcjonujących przestrzeni publicznych, które są odzwierciedleniem założeń z kart GPL są np. niedawno oddane do użytku przestrzenie sąsiedzkie w rejonie ul. Gdańskiego Kolejarza na Rudnikach oraz w rejonie ul. Piecewskiej w dzielnicy Piecki-Migowo.
Skwer im. Joachima Gudela przy ulicy Piecewskiej w dzielnicy Piecki-Migowo
Zieleniec przy ulicy Gdańskiego Kolejarza w dzielnicy Rudniki
Gdańskie Przestrzenie Lokalne odgrywają również istotną rolę w procesie planowania przestrzennego. Wytyczne zawarte w opracowaniach uwzględniane są w sporządzanych w Biurze Rozwoju Gdańska miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Dzięki temu założenia – wypracowane z myślą o potrzebach lokalnych społeczności – mogą zostać trwale wpisane w ramy prawne kształtujące rozwój miasta.
Dane dotyczące wykorzystania opracowania GPL w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego
Stawiamy na współpracę
Dużym wyzwaniem jest skoordynowanie założeń projektu z prowadzonymi w mieście procesami inwestycyjnymi – w tym obszarze ważna jest współpraca i dobra komunikacja wszystkich zaangażowanych. Projektanci, tworząc konkretną kartę, prowadzą konsultacje – zarówno z innymi jednostkami, jak i z przedstawicielami mieszkańców; najczęściej są to rady dzielnic. Sukcesem jest wypracowanie takich rozwiązań, które są zgodne z potrzebami lokalnej społeczności, ale jednocześnie nie kolidują z wytycznymi jednostek, odpowiedzialnych za różne sfery w przestrzeni miejskiej. Karty GPL zazwyczaj wymagają omówienia m.in. z Gdańskimi Wodami, Gdańskim Zarządem Dróg i Zieleni czy Biurem Zarządzania Ruchem Drogowym (w zależności od specyfiki danego terenu). I tu istotną rolę odgrywają projektanci BRG, którzy – w oparciu o analizy i dane – mogą proponować mieszkańcom rozwiązania pasujące do konkretnej lokalizacji.
Opracowane przez BRG propozycje są odpowiedzią na konkretne potrzeby dzielnic i dają szansę na poprawę jakości zagospodarowania oraz życia lokalnej społeczności.
